Waarom scheuren in beton ontstaan en wanneer ze tot lekkage leiden

Beton staat bekend als een sterk en duurzaam bouwmateriaal. Toch ontstaan er regelmatig scheuren in betonnen vloeren, wanden, kelders en parkeergarages. Dat klinkt al snel zorgelijk, maar een scheur betekent niet altijd direct een groot probleem.

De locatie van de scheur maakt echter een wereld van verschil. Boven maaiveld blijft een scheur soms vooral zichtbaar of cosmetisch. Onder maaiveld kan dezelfde scheur ervoor zorgen dat grondwater zijn weg naar binnen vindt. Dan verandert een klein scheurtje al snel in een lekkage.

Beton krimpt tijdens het uitharden

Een belangrijke oorzaak van scheurvorming is het natuurlijke gedrag van beton tijdens het uitharden. Beton wordt na het storten warm door een chemische reactie in het materiaal. Daarna koelt het weer af en droogt het verder. Tijdens dat proces krimpt beton.

Ook het water dat aan beton wordt toegevoegd om het verwerkbaar te maken, speelt daarin een rol. Dat water verdampt deels tijdens het drogen. Daardoor neemt het volume van het beton iets af. Beton beweegt dus meer dan veel mensen verwachten.

Wanneer een vloer, wand of fundering niet overal gelijkmatig kan krimpen, ontstaat spanning in de constructie. Die spanning zoekt een uitweg en kan zich uiten in scheurvorming.

De aansluiting tussen vloer en wand is een bekende zwakke plek

Bij een betonnen kelder wordt meestal eerst de vloer gestort en daarna de wanden. Beide delen krimpen tijdens het uitharden, maar niet altijd op dezelfde manier of op hetzelfde moment.

Daardoor kan de wand zich als het ware iets lostrekken van de vloer. Vooral de aansluiting tussen de vloer en wand, ook wel de kim genoemd, is daarom gevoelig voor lekkage.

Boven de grond is een kleine scheur op zo’n plek vaak niet direct een probleem. Onder de grond staat de constructie echter onder invloed van grondwaterdruk. Zodra water een opening vindt, kan het via de scheur of naad de kelder binnendringen.

Zetting en belasting kunnen scheuren vergroten

Scheuren ontstaan niet alleen tijdens het drogen van beton. Ook zettingen in de ondergrond en veranderende belasting kunnen invloed hebben.

Een keldervloer ligt vaak op zand of op een fundering. Wanneer er na de bouw een woning, appartementencomplex of ander zwaar gebouw bovenop komt, verandert de belasting op de constructie en ondergrond. Die beweging is boven maaiveld soms nauwelijks zichtbaar, maar kan onder maaiveld wel degelijk scheuren veroorzaken of bestaande scheuren groter maken.

Ook bij parkeergarages, bruggen en grote betonconstructies speelt belasting een rol. Denk aan veel verkeer, temperatuurverschillen, trillingen of veranderend gebruik van een gebouw. Beton en wapening zijn ontworpen om krachten op te vangen, maar scheuren zijn in veel constructies nooit volledig uit te sluiten.

Wanneer leidt een scheur tot lekkage?

Niet iedere scheur in beton lekt. De kans op lekkage hangt vooral af van de plaats van de scheur en de aanwezigheid van waterdruk.

Bij een scheur boven maaiveld kan regenwater tijdelijk naar binnen trekken, maar vaak is er geen constante waterdruk aanwezig. Onder maaiveld is dat anders. Daar staat de buitenzijde van een kelderwand of vloer in contact met vochtige grond of grondwater.

Zodra er grondwater tegen een scheur, naad of zwakke aansluiting drukt, kan water naar binnen komen. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij:

• scheuren in kelderwanden of keldervloeren;
• lekkage bij de aansluiting tussen vloer en wand;
• scheuren rondom leidingdoorvoeren;
• grindnesten of slecht verdichte plekken in beton;
• zettingsscheuren in ondergrondse constructies.

Een lekkage is vaak zichtbaar als een natte plek, een waterstraal uit een scheur, vocht langs de wand of water op de vloer. In een kale betonnen kelder is de bron meestal goed te herkennen. Wanneer er isolatie, vloerverwarming, cementdekvloeren of andere afwerkingen overheen liggen, wordt het lastiger om precies te zien waar het water binnendringt.

Hoe wordt een lekkende scheur hersteld?

Wanneer een scheur actief water doorlaat, is injecteren vaak een effectieve oplossing. Daarbij worden op strategische plekken gaten in het beton geboord. Via deze boorgaten wordt een injectiemateriaal in de scheur of achterliggende ruimte gebracht.

Afhankelijk van de situatie kan worden gekozen voor verschillende materialen:

• Gelinjectie voor het afdichten van fijne scheuren, naden en capillaire ruimtes;
• Polyurethaaninjectie bij grotere lekkages of holle ruimtes, waarbij het materiaal kan reageren met water;
• Epoxy-injectie wanneer een scheur constructief verlijmd moet worden.

De juiste keuze hangt af van de oorzaak, de locatie van de scheur, de mate van waterdruk en het gewenste resultaat. Een lekkende scheur vraagt namelijk om een andere aanpak dan een droge scheur die constructief moet worden versterkt.

Tijdig handelen voorkomt grotere problemen

Een kleine scheur hoeft niet altijd direct tot schade te leiden. Maar zodra er water doorheen komt, is het verstandig om de oorzaak te laten beoordelen. Water kan technische ruimtes aantasten, afwerkingen beschadigen en voor blijvende vochtproblemen zorgen.

Een goede oplossing begint daarom niet met zomaar dichten, maar met begrijpen waar de scheur vandaan komt en waarom deze lekt. Pas daarna kan worden bepaald welke injectietechniek of herstelmethode technisch het beste past.

Heeft u water in de kelder, een natte betonnen wand of een zichtbare scheur waar vocht doorheen komt? Dan is een gerichte beoordeling de eerste stap naar een duurzame oplossing. Neem contact met ons op voor meer informatie.